Năm loại trái cây giúp giải nhiệt cực tốt thực chất là nhóm quả nhiều nước, dễ ăn và góp phần bổ sung vitamin trong ngày nóng. Trái cây không “hạ nhiệt” như thuốc và không thay thế nước, nghỉ mát hay xử trí y tế khi có bệnh do nóng.
Cảm giác mát khi ăn trái cây lạnh đến từ nhiệt độ, nước và vị tươi. Cơ thể điều hòa thân nhiệt chủ yếu bằng tuần hoàn và đổ mồ hôi. Trong thời tiết nóng, nước lọc vẫn là đồ uống chính; trái cây chỉ góp phần vào tổng lượng nước và dưỡng chất.
Nếu xuất hiện đau đầu, chuột rút, chóng mặt, buồn nôn, tim nhanh hoặc kiệt sức, cần rời chỗ nóng, làm mát và bù nước phù hợp. Lú lẫn, ngất, co giật hoặc thân nhiệt rất cao là dấu hiệu cấp cứu, không chờ ăn trái cây để tự khỏi.
Dưa hấu có hàm lượng nước cao và vị ngọt dễ ăn. Một phần vừa phải dùng sau bữa hoặc giữa buổi giúp đa dạng trái cây. Ăn miếng nguyên thay vì lọc nước giúp giữ phần chất xơ và dễ nhận biết khẩu phần hơn.
Dưa đã cắt cần được che kín và bảo quản lạnh. Không để ngoài trời hoặc trong xe nóng nhiều giờ. Người đái tháo đường vẫn có thể ăn theo khẩu phần trong kế hoạch carbohydrate, nhưng không nên uống một bình lớn nước ép dưa hấu.
Cam cung cấp nước, vitamin C và nhiều hợp chất thực vật. Ăn múi cam nguyên quả thường tốt hơn nước cam vì còn chất xơ và khó uống quá nhanh. Một quả cam không thể phòng cảm cúm hay “thải độc” cơ thể.
Người trào ngược có thể thấy khó chịu với trái cây có múi và nên theo dõi phản ứng cá nhân. Nước cam có thể tương tác với một số thuốc ít gặp; nếu đang dùng thuốc đặc hiệu, hãy hỏi dược sĩ thay vì tự kiêng tất cả trái cây.
Thanh long có nhiều nước, chất xơ và phù hợp làm bữa phụ. Có thể ăn cùng sữa chua không đường hoặc một ít hạt để bữa phụ no hơn. Màu sắc đẹp không đồng nghĩa tác dụng chữa bệnh đặc biệt.
Ăn lượng lớn một lúc có thể gây đầy bụng hoặc thay đổi đi tiêu ở một số người. Hãy bắt đầu khẩu phần vừa, đặc biệt nếu đường ruột nhạy cảm hoặc đang tăng chất xơ.
Dứa cung cấp nước, vitamin C và hương vị rõ. Dứa tươi có thể dùng riêng, trộn salad hoặc ăn cùng sữa chua. Không cần ngâm nhiều muối; rửa sạch vỏ trước khi cắt và dùng dụng cụ sạch quan trọng hơn.
Enzyme bromelain trong dứa không biến dứa thành thuốc điều trị viêm hay ung thư. Người đau miệng, trào ngược hoặc nhạy với vị chua có thể chọn quả khác. Dứa đóng hộp nên ưu tiên loại không ngâm siro đường.
Nước dừa cung cấp nước, kali và một số carbohydrate. Một ly nhỏ có thể phù hợp sau hoạt động nhẹ trong ngày nóng. Với phần lớn sinh hoạt hằng ngày, nước lọc và bữa ăn bình thường đã đủ để bù nước và điện giải.
Người bệnh thận, phải hạn chế kali hoặc dịch, suy tim hay dùng thuốc ảnh hưởng kali cần hỏi bác sĩ. Nước dừa đóng chai có thể thêm đường; hãy đọc nhãn và tránh xem đây là thức uống không giới hạn.
Rửa tay, rửa quả dưới nước sạch, dùng dao thớt sạch và làm lạnh sớm sau khi cắt. Mang trái cây đi xa nên có túi giữ lạnh. Trái cây dập, có mùi lạ hoặc để lâu ở nhiệt độ nóng nên bỏ để giảm nguy cơ ngộ độc.
Chọn hai đến ba loại trong ngày thay vì ép tất cả thành một bình nước. Ăn nguyên quả, chia khẩu phần và kết hợp bữa ăn cân bằng. Sinh tố hoặc nước ép không nên thay nước lọc suốt ngày vì lượng đường tự do có thể tăng nhanh.
Người đái tháo đường cần tính lượng carbohydrate; người bệnh thận có thể phải hạn chế kali; người tiêu chảy hoặc sau phẫu thuật tiêu hóa cần chế độ riêng. Trẻ nhỏ cần cắt miếng phù hợp để tránh hóc, còn người suy giảm miễn dịch cần vệ sinh nghiêm ngặt.
Không áp dụng lời khuyên chung nếu bác sĩ đã cho kế hoạch dịch hoặc điện giải riêng. Khát liên tục, tiểu nhiều, mệt bất thường hoặc sụt cân không chủ ý cần được kiểm tra, không chỉ tăng trái cây.
Uống nước đều trong ngày, trước khi khát quá mức; mang chai cá nhân khi ra ngoài; nghỉ ở nơi mát và giảm hoạt động vào giờ nóng nhất. Bữa phụ có thể là dưa hấu hoặc cam, còn bữa chính vẫn cần đủ đạm, tinh bột, rau và chất béo.
Nước tiểu rất sẫm màu có thể gợi ý thiếu nước, nhưng màu sắc còn chịu ảnh hưởng thuốc và thực phẩm. Người cao tuổi thường cảm nhận khát kém hơn nên cần nhắc uống theo hướng dẫn phù hợp.
Thay đổi sức khỏe hiệu quả thường bắt đầu bằng một việc nhỏ, có thể đo và lặp lại. Hãy xác định hành động cụ thể cho tuần này, chuẩn bị môi trường để dễ thực hiện và ghi nhận phản ứng của cơ thể. Đừng thay đổi quá nhiều thứ cùng lúc vì sẽ khó biết yếu tố nào hữu ích hoặc gây khó chịu.
Đánh giá tiến triển bằng triệu chứng, mức năng lượng, khả năng làm việc và việc duy trì thói quen, không chỉ bằng một con số. Nếu đang có bệnh nền, mang thai, cao tuổi, dùng nhiều thuốc hoặc vừa điều trị, nên điều chỉnh theo hướng dẫn cá nhân. Lời khuyên trên mạng không thể biết đầy đủ xét nghiệm, thuốc và nhu cầu của từng người.
Cảnh giác với sản phẩm hứa hẹn tác dụng nhanh, “thải độc”, chữa tận gốc, thay thuốc hoặc phù hợp cho mọi đối tượng. Hình ảnh trước–sau và lời kể cá nhân không chứng minh hiệu quả. Hãy kiểm tra thành phần, nguồn gốc, liều dùng và hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ khi sản phẩm có nguy cơ tương tác thuốc.
Không tự ngừng thuốc, trì hoãn khám hoặc bỏ tầm soát để thử thực phẩm bổ sung. Khi một triệu chứng mới xuất hiện, kéo dài hoặc nặng dần, việc xác định nguyên nhân quan trọng hơn cố che lấp bằng đồ uống, vitamin hay thảo dược.
Nhiệt độ lạnh có thể gây khó chịu ở một số người nhưng viêm họng thường do nhiễm trùng hoặc kích thích, không phải chỉ vì ăn quả lạnh.
Không nên; nước lọc vẫn là lựa chọn chính.
Không thường xuyên vì dễ thiếu protein, chất béo và năng lượng cân bằng.
Dưa hấu, cam, thanh long, dứa và dừa là những lựa chọn tươi, nhiều nước cho ngày nóng. Hãy ăn nguyên quả, giữ vệ sinh, uống đủ nước và nhận biết dấu hiệu bệnh do nóng.
Lưu ý: Nội dung mang tính giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán, điều trị hoặc tư vấn cá nhân của bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng.
Tài liệu tham khảo:WHO – Healthy diet.
